Tradycja marcinek ciasta z Podlasia i Hajnówki na weselach
Marcinek to prawdziwa perła podlaskiej kuchni, szczególnie ceniona w regionie Podlasia i Hajnówki, gdzie od pokoleń króluje na weselach, chrzcinach i innych wielkich uroczystościach. To wielowarstwowe ciasto składające się z 15-20 cienkich kruchego blatów przełożonych gęstym kremem śmietankowym, które zachwyca nie tylko smakiem, ale i swoją imponującą konstrukcją. Tradycja serwowania marcinka na weselach sięga czasów, gdy gospodynie z Podlasia przygotowywały je na dużą blachę, by starczyło dla kilkuset gości – stąd nasz przepis na marcinek ciasto na dużą blachę. W Hajnówce i okolicach ciasto to symbolizuje obfitość i rodzinną harmonię, a jego przygotowanie było wielkim wydarzeniem, angażującym całe pokolenia kobiet. Blaty początkowo chrupiące zmiękają po leżakowaniu, chłonąc krem, co czyni je idealnym na długie przyjęcia. Dziś marcinek wraca do łask jako hit domowych stołów, zachowując autentyczny smak Podlasia.
Składniki na marcinek ciasto na dużą blachę dokładnie
Przygotowanie marcinek ciasta na dużą blachę wymaga precyzyjnych proporcji, by uzyskać idealną równowagę kruchości blatów i kremowej słodyczy. Ten przepis wystarcza na blachę o wymiarach około 40×60 cm, dając 15 cienkich blatów, które po przełożeniu tworzą wieżę smaku dla 20-30 osób. Składniki są proste, oparte na tradycyjnych podlaskich recepturach z mąką pszenną, masłem i śmietanką, bez zbędnych dodatków. Poniżej znajdziesz dokładne listy – zacznij od schłodzenia wszystkich produktów, by ciasto nie kleiło się podczas wałkowania.
Składniki na ciasto do 15 cienkich kruchego blatów
- 500 g mąki pszennej (typ 500 lub 550 dla lekkości)
- 250 g masła lub margariny (zimne, pokrojone w kostkę)
- 1 szklanka cukru pudru (ok. 150 g)
- 1 całe jajko i 1 żółtko
- 1 szklanka śmietany 18% (z łyżeczką sody oczyszczonej rozpuszczoną w śmietanie)
- Szczypta soli
Składniki na krem śmietankowy ze śmietanką kremówką
- 1 litr śmietanki kremówki 36% (bardzo zimna)
- 500 g kwaśnej śmietany 18%
- 200 g cukru pudru (dostosuj do smaku)
- 2 łyżeczki cukru wanilinowego
Przepis krok po kroku na przygotowanie cienkich blatów
Przygotowanie blatów do marcinek ciasta jest najbardziej pracochłonne, ale warte wysiłku – zajmuje około 2 godzin, w tym pieczenie. Zacznij od wyrobienia ciasta: przesiej mąkę pszenną na stolnicę, dodaj zimne masło lub margarynę, posiekaj nożem na okruchy. Wmieszaj cukier puder, sól, jajko i żółtko, a na końcu śmietanę 18% z sodą oczyszczoną – zagnieć szybko ręką lub mikserem z hakiem, aż powstanie gładka masa. Nie wyrabiaj za długo, by blaty pozostały kruche. Podziel na 15 równych części, owiń folią i schłodź w lodówce przez 30 minut. Rozwałkuj każdą porcję na cienki placek (ok. 2-3 mm grubości, średnica 35-40 cm) między dwoma arkuszami papieru do pieczenia, nakłuj widelcem i piecz partiami.
Pieczenie blatów w 190 stopniach do zrumienienia przez 5 minut
Rozgrzej piekarnik do 190°C (termoobieg). Na blasze wyłożonej papierem piecz każdy blat osobno przez 5-7 minut, aż się zrumieni na brzegach – uważaj, bo cienkie placki pieką się błyskawicznie, od 5 minut dla najcieńszych. Gotowe blaty odstaw na kratkę do całkowitego ostygnięcia; będą chrupiące. Surowe blaty możesz piec wcześniej i przechowywać w szczelnym pojemniku kilka dni lub mrozić do miesiąca, co ułatwia organizację. Ten etap decyduje o teksturze marcinka – po chłonięciu kremu staną się miękkie i wilgotne.
Przygotowanie kremu śmietankowego z kwaśną śmietaną
Krem śmietankowy to serce marcinka, lekki i stabilny dzięki połączeniu śmietanki kremówki z kwaśną śmietaną. Ubij schłodzoną śmietankę 36% na sztywną pianę z cukrem pudrem i cukrem wanilinowym – mikserem planetarnym lub ręcznym, zaczynając od niskich obrotów. Gdy zgęstnieje, wmieszaj delikatnie kwaśną śmietanę 18%, by nadać kwasowości i gęstości. Krem musi być zimny i puszysty – ubijaj w misie z lodówki, a naczynie schłodź wcześniej. Wyjdzie około 2 litrów, idealnych do przełożenia 15 blatów. Ten podlaski sekret sprawia, że marcinek nie jest mdły, a idealnie zrównoważony.
Dodatek soku z cytryny lub aromatu migdałowego do kremu
Dla rześkiego smaku dodaj do kremu sok z połowy cytryny lub kilka kropel aromatu migdałowego – wmieszaj na końcu ubijania, by pianka nie opadła. Sok z cytryny podkreśla kwaśność śmietany, dodając świeżości typowej dla Podlasia, podczas gdy aromat migdałowy wprowadza nutę orzechową, popularną w Hajnówce. Wybór zależy od preferencji – cytryna dla tych, co lubią kwaskowatość, migdał dla subtelności. Ten trik zapobiega płaskości smaku i czyni krem niezapomnianym.
Składanie przekładanie i leżakowanie wielowarstwowego ciasta
Składanie wielowarstwowego ciasta to kulminacja: na płaskiej blasze lub paterze ułóż pierwszy blat, posmaruj równomiernie kremem śmietankowym (ok. 1-1,5 cm warstwy), przykryj kolejnym – powtarzaj aż do 15 blatów. Naciśnij delikatnie całość talerzem z obciążeniem, by się ustabilizowała. Marcinek ciasto na dużą blachę musi leżakować w lodówce minimum 24 godziny, najlepiej 1-2 dni, podczas których blaty chłoną krem i miękną, tworząc spójną całość. Po tym czasie kroi się idealnie, bez kruszenia. Przechowuj w chłodzie do 4 dni – z każdym dniem smakuje lepiej.
Dekoracja boków i wierzchu okruszkami kakao lub migdałami
Dekoracja nadaje marcinkowi elegancki wygląd: zmiksuj pozostałe blaty lub sucharki na okruszki, wymieszaj z kakao, posiekanymi migdałami, wiórkami kokosowymi lub kawą rozpuszczalną. Obsyp boki i wierzch obfitą warstwą, dociskając delikatnie szpachelką – to ukrywa niedoskonałości i dodaje chrupkości. W Podlasiu często sypie się grubo kakao dla czekoladowego akcentu lub migdałami dla luksusu. Gotowe! Podawaj schłodzone, by zachwycić gości na wzór weselnych stołów z Hajnówki.
Dodaj komentarz